Zonder EU was het bij een verfje gebleven

Bron: De Volkskrant, vrijdag 11 mei 2012
‘Zonder Europese subsidie hadden we een schildersbeurtje kunnen doen’, mijmert Clemens Bolhaar (62) terwijl hij door de labyrintische gangen van De Gruyter Fabriek dwaalt, ‘en iets aan de bedrading, maar dat was het dan geweest. ‘Ooit huisde hier, pal naast de Brabanthallen in Den Bosch, een van de fabrieken van Nederlands grootste kruidenier: De Gruyter, bekend van de luxe winkels met kristallen kroonluchters, marmeren toonbanken en het ‘Snoepje van de week’.

Maar veertig jaar nadat de kruidenier voor de katholieken de concurrentiestrijd verloor van de kruidenier voor de protestanten, Albert Heijn, heeft de fabriek een tweede leven gekregen: als een van Nederlands grootste bedrijfsverzamelgebouwen. Waar ooit koekjes, koffie en chocola van de banden rolden, werken nu app-bouwers, landschapsarchitecten, keramiekkunstenaars en theaterproducent Albert Verlinde. Dankzij de inspanningen van directeur Bolhaar en zijn Bossche Investerings Maatschappij, en dankzij 4,2 miljoen euro Europese subsidie.

De Gruyter Fabriek is een van de 150 projecten die vandaag of zaterdag open huis houden tijdens de Europese Kijkdagen, een charmeoffensief om Nederlanders te laten zien wat er allemaal met Europees belastinggeld wordt bekostigd. Het is de tweede landelijke editie van vorig jaar 12 duizend bezoekers trok. Het idee achter de propagandastunt, zegt Sigrid Tersteef van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland, een van de initiatiefnemers, is om in tijden van groeiende euroscepsis ‘te laten zien wat voor goede dingen letterlijk bij mensen om de hoek worden gerealiseerd’.

Zoals daar zijn: een miljoen euro voor de stoomtrein tussen Sneek en Stavoren, 2,5 miljoen euro om het Hoogeveens bedrijventerrein De Wieken nieuw leven in te blazen en een kleine 63 duizend euro subsidie voor een simulator om achtbaanwielen te testen in Brunssum. Maar ook de opleidingen voor verpleegkundigen van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein of het nieuwe onderkomen van het EYE Filminstituut in Amsterdam zijn allemaal mede met Europees geld tot stand gebracht. ‘Hier hoop ik volgende week overleg over af te ronden’, zegt Bolhaar, terwijl zijn woorden door een fabriekshal echoën, leeg op wat gele kabels, werkmansschoenen en jerrycans met rode diesel na. ‘Dan komt er een uitgeverij in.’ Plots klapt Bolhaar in zijn handen. ‘Je hebt hier een gigantische nagalm: acht seconden! Dat hebben we laten opmeten. Dat kan niet als je met dertig mensen wilt werken. In andere ruimtes hebben we de galm al teruggebracht tot 2,8 seconden.’

‘En hier’, zegt Bolhaar, aanbeland in een kantoorruimte die zo in Cupertino of Mountain View had kunnen staan, ‘was vroeger de jamdivisie. Bovenaan de balustrade hingen de textielzakken met vruchten uit te lekken.’ Nu bouwen webontwerpers achter Mac-computers applicaties voor KLM Cityhopper en de VVV.

4,2 miljoen euro Europese subsidie heeft Bolhaar gekregen om van de vervallen fabriek een vrijplaats te maken voor creatieve ondernemers. Met het geld, plus 2 miljoen euro subsidie van de provincie Noord-Brabant en 11 miljoen euro eigen vermogen, sloeg Bolhaar aan het renoveren. Eind 2014 moet alles klaar zijn, zegt Bolhaar, gezeten in de brasserie van De Gruyter Fabriek. Nu al werken er 600 mensen in het complex van 55 duizend vierkante meter, over twee jaar moeten dat er duizend zijn.